Podstawowym założeniem edukacji jest to, że każdy człowiek jest zdolny do uczenia się. W tym do uczenia się muzyki, choć trzeba pamiętać, że podobnie, jak w przypadku wszystkich zdolności umysłowych i fizycznych, zdolność do uczenia się muzyki jest w społeczeństwie zróżnicowana.
W związku z tym, że każdy jest zdolny do uczenia się muzyki, zakłada się, że powszechnym nauczaniem muzycznym powinny być objęte wszystkie dzieci i młodzież, na każdym etapie kształcenia. Dlaczego?
Z wielu badań przytoczonych przez Wiesławę Aleksandrę Sacher w pozycji Pedagogika muzyki. Teoretyczne podstawy powszechnego kształcenia muzycznego, w rozdziale 1.2.1 Naukowe uzasadnienia dla powszechnej edukacji muzycznej wynika, że uczenie się muzyki i aktywny kontakt z muzyką artystyczną poprzez śpiew, granie na instrumencie, ruch oraz słuchanie muzyki modelują różne cechy i zachowania. Na przykład umiejętność podzielności i skupiania uwagi oraz umiejętność zapamiętywania. Rozwija się orientacja przestrzenna, orientacja w funkcjonowaniu własnego ciała (szczególnie ruch do muzyki, ruch z muzyką), a także kreatywność. W wymienionym wyżej rozdziale zostało również wskazane, że transfer umiejętności muzycznych dokonuje się na inne rodzaje aktywności i dyspozycji. Dzieci i młodzież edukowana muzycznie rozwija się lepiej i szybciej w porównaniu do dzieci i młodzieży nieedukowanej muzycznie. W jakim zakresie? W zakresie czytania ze zrozumieniem, liczenia, koordynacji ruchowej, wrażliwości emocjonalnej, dyscypliny, inteligencji i kreatywności[1].
Zrównanie muzyki z innymi produktami funkcjonującymi na wolnym rynku spowodowało jej komercjalizację oraz unifikację. Natomiast systemy edukacji muzycznej, realizowane na zadowalającym poziomie, pozwalają dzieciom i młodzieży korzystać z absolutnie całego dorobku twórczości muzycznej. Ich rolą jest wskazanie drogi do muzyki o najwyższym poziomie artystycznym, nie pomijając przy tym muzyki elementarnej (prostej, podstawowej), etnicznej, popularnej, jazzowej, i praktycznie każdej innej, ale dając człowiekowi prawo wyboru, którego może nie mieć, jeśli przedmiot muzyka w szkołach powszechnych realizowany jest na niesatysfakcjonującym poziomie.
KOMPETENCJE MUZYCZNE NAUCZYCIELI KLAS I-III
„Osoby bez wykształcenia muzycznego, nieinteresujący się muzyką z jakimś zaangażowaniem odbierają muzykę głównie przy pomocy struktur prawej półkuli mózgu. Owe struktury przetwarzają przede wszystkim proste wrażenia słuchowe (bez specjalizacji na różne grupy wrażeń). Co więcej, charakteryzują się one przetwarzaniem bodźców emocjonalnych tyle, że niemających cech jakiegoś ukształtowanego wzorca. Inaczej natomiast wygląda ten proces u osób z wykształceniem muzycznym i zaangażowanych w poznawanie i obcowanie z muzyką. U tych osób także uaktywniają się przedstawione wcześniej obszary mózgowe, ale – co istotne – aktywują się też struktury lewej półkuli. Struktury te uczestniczą w przetwarzaniu przebiegającym w ten sposób, w jaki przetwarza się język. A więc dostrzega się sensowność lub nonsensowność danego przekazu, przede wszystkim zaś dostrzega się swoistą „składnię”. Nasuwa się więc istotny wniosek, że jakkolwiek posiadamy pewną „podstawową” aparaturę mózgową, która umożliwia nam odbieranie muzyki na podstawowym, konkretno-emocjonalnym poziomie, to jednak kształcenie muzyczne i tzw. osłuchanie mogą spowodować, że będziemy muzykę nie tylko odbierać, ale przede wszystkim rozumieć (…)”[2].
[1] W. A. Sacher, Pedagogika muzyki. Teoretyczne podstawy powszechnego kształcenia muzycznego, Kraków 2015, s. 56 – 66.
[2] P. Krukow, Muzyka i Mózg, „Muzyka21”, nr 9 cyt. za W. A. Sacher, Pedagogika muzyki. Teoretyczne podstawy powszechnego kształcenia muzycznego, Kraków 2015, s. 60.
